1

اخبار,مطالب خواندنی

مسجد و مدرسه آقا بزرگ کاشان

۹ دی , ۱۳۹۴  

تاريخ آغاز ساخت اين بنا به سال ۱۲۵۸ هـ.ق و پايان ساخت ۱۲۶۵ هـ.ق مي باشد ( ۸ سال ). این بنای باشکوه آخرین بنای عظیم ساخته شده در دوران انحطاط معماری و هنر ایران می باشد و توسط معماری به نام استاد شعبانعلی مشهدی ساخته شده است. نقاشی های این بنا بدست استاد حاج محمدباقر قمصری انجام شده و کتیبه های بنا کار استاد اسدالله ، استاد محمدحسین کاشی و استاد حاج ابراهیم معارفی می باشد. همچنین این بنا جزو اواین بناهای تلفیق شده از مسجد و مدرسه است.
مسجد ” مدرسه ی” آقا بزرگ کاشان توسط حاج محمد تقی مشهور به خانیان برای دامادش ملا مهدی نراقی ملقب به آقا بزرگ احداث شده است. این بنا به نام های حاج محمد تقی، آقا بزرگی و نراقی مشهور است.

2
یکی از مشخص ترین ویژگی های این بنا تعدد عملکردهاست که به نحو مطلوبی در سطح زمینی که به نسبت عملکردهای موجود وسعت کافی ندارد و از نظر تناسبات نیز مطلوب نیست، جای داده شده اند.

در قسمت ابتدايي بنا به دو سكو در دو طرف بنا برمي خوريم به نام پیرنشین ، علت تعبيه اين سكوها این بوده است: “اشخاصي كه از كوچه عبور مي كنند اگر باري بر دوش دارند، براي رفع خستگي بار خود را روي اين سكوها قرارداده و استراحت کنند.”

بنای سردر،که به صورت بنایی مجزا و خاص طراحی شده است، خاطره سردر باغ های سنتی ایران را به ذهن می آورد. سردر ورودی از طریق جبهه شمالی به خارج راه دارد و مشتمل است بر سردر ورودی، درچوبی و کنده کاری شده و سکوهای سنگی در دوطرف.

در سه ضلع سردر ورودی و درست در ارتفاع بالای در چوبی، کتیبه ای کاشی با قصیده ای از حسرت که نام سراینده است، نصب شده و بالای این کتیبه قطعه سنگی از مرمر حجاری شده حاوی فرمانی از محمد شاه در معاف داشتن قصابان و دباغان از تکالیف دیوان وجود دارد. بنای سردر شامل دو طبقه است. در طبقه همکف بعد از ورودی اصلی بنا، محوطه نسبتا وسیع هشتی در محور اصلی قرار دارد و اتاق خادم و پله ای برای طبقه پایین در دو طرف هشتی واقع شده اند.

3

از جبهه شمالی که سردر در آن واقع است، بنا به صورت چهار طبقه در می آید که دو طبقه متعلق به سردر است و در طبقه زیرین به صورت دونیم طبقه است، نیم طبقه بالا به صورت مسجد زمستانی و نیم طبقه پایین فضایی است که در تابستان به عنوان مدرسه استفاده می شود. طبقه بالای سردر شامل چهار اتاق است که از دو طرف به وسیله درگاه هایی باز است که از یک طرف با منظر زیبای مسجد و از طرف دیگر با خارج بنا ارتباط تصویری ایجاد می کند. از داخل بنای سردر، راه پله ای برای ورود به این بخش موجود نیست و باید از پله های پشت بام برای رسیدن به آن استفاده کرد.

دو بادگیر در دوطرف و کمی جلوتر از بنای سردر با ارتفاع و ابعادی متناسب بر جلوه و زیبایی بنا افزوده اند. بادگیرها در عین حالت ایستادگی و وقاری که ایجاد کرده اند، تناسب و تعادل بین دو بخش حجمی متفاوت بنا یعنی سردر و مسجد را نیز کامل می کنند.

4

در سمت غربی، شبستان وسیعی بنا شده که به وسیله سه درگاه بزرگ با پنجره چوبی سبک به محوطه گنبدخانه راه دارد و از این شبستان به عنوان فضای اصلی مسجد استفاده می شود. مسجد شامل گنبدخانه ای است که روی هشت پایه ضخیم و جرزهای قطور قرار دارد. گنبد دو پوسته آجری به صورت گسسته میان تهی است و در اطراف آن روی گوشواره های ایوان مرتفع جلو گنبد، دو گلدسته با پوششی از کاشی معرق ساخته شده است. آنچه در تناسبات این بخش جلب توجه می کند، ارتفاع زیاد آن است. به خصوص ارتفاع زیاد گنبد آن که با توجه به گلدسته کوتاه و باریک بسیار جلب توجه می کند.

محراب مسجد در زاویه جنوبی گنبد با تزیینات مقرنس و گچ کاری و کتیبه ای که تاریخ احداث آن به سال ۱۲۶۴ آمده است، در محلی واقع شده که در معماری مساجد چندان متداول نیست. از آنجا که جبهه جنوبی مسجد باز است، قرارگیری محراب که جهت جنوب غربی دارد در دیوار غربی دور از انتظار نیست.

صحن شرقی و غربی مسجد که در واقع سقف حجره های مدرسه است، راهروهای وسیعی را می مانند که در دو طرف خود ،بنای سردر و بنای مسجد را دارند با غرفه هایی که نما سازی شده اند و ایوانچه های کوچکی را بوجود آورده اند. در چهار زاویه ی این راهرو، پله هایی برای ورود به طبقه ی تحتانی و حجره های مدرسه وجود دارد .در وسط غرفه های شرقی صحن، مقبره ای است که محدوده ی آن تا حدی خارج از محوطه ی مسجد و مدرسه اما به صحن متصل است. روی کاشی های بالای صفه با خط نستعلیق عبارت « آرامگاه ابدی خاندان نراقی » نقش بسته است.

5

مدرسه ی علمیه در طبقاط تحتانی اطراف صحن که به صورت گودال باغچه است قرار دارد و دارای دوازده حجره در سه طرف است. یک مدرسه بزرگ با دو راهروی جنبی که راه ورود به حجره ها را نیز ممکن می سازد در جبهه ی جنوبی قرار دارد. هر حجره چند تاقچه و یک صندوقخانه دارد. راه ورود به حجره ها از طریق راهروی کناری است .در جبهه ی جنوبی، شبستانی روی مسجد قدیمی موجود احداث شده است که با فاصله ی چند پله به صورت نیم طبقه بالاتر از صحن مدرسه قرار دارد. در قسمت تحتانی این مسجد سرداب کوچکی به صورت مدرسه قرار دارد که به شکل نیم طبقه پایین صحن مدرسه واقع شده است . از بادگیرهای دو طرف سردر به وسیله کانال هایی، هوای خنک به این فضا می رسد. با این اوصاف، این بخش که در واقع جبهه ی شمالی بناست، در چهار طبقه احداث شده است. دو طبقه سردر و دو طبقه مدرسه تابستانی و مسجد قدیمی است که در معماری سنتی چندان متداول نبوده است. هم سطح با مدرسه از یک ورودی که در گوشه ی حیاط قرار دارد به وسیله ی راهرویی طولانی به صحن دیگری میرسیم که چند کاربری دیگر دارد. در یک طرف راه به انباری دارد، در یک طرف اتاقی که در آن چاه آبی وجود داشته و در طرف دیگر، وضوخانه که بعدا اضافه شده اند.

6

مطالبی که ممکن است مورد پسند شما باشد


One Response

  1. yasdownload.ir می‌گه:

    اقا خیلی وبسایتتون عالیه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *